Mnich-Mniszka

Dachówka ceramiczna Mnich-Mniszka
Już od poł. XI w. rozwijało się rodzaj dachówki zwanej dawniej klasztorną, która występowała w dwóch rodzajach: jako wypukło-płaska i wypukło-wklęsła. Ten ostatnie zwano nie bez pikanterii jako mnich-mniszka, gdzie wklęsłe mniszki nakrywane były wypukłymi mnichami.

Dachówki te należą do grupy dachówek dwuczęściowych, które dawniej produkowane na na jednej formie o kształcie przepołowionego stożkowatego cylindra i można je było używać zamiennie. Mniszki mocowano do łat przybijając je drewnianymi kołeczkami,  potem gwoździami, a następnie zawieszając za noski dodane na spodniej stronie dachówki. Noski podpierały dachówkę wyżej leżącą, zapobiegając tym samym jej obsunięciu. Z czasem dachówkę tą odwróconą kładziono na kalenice i grzbiety, stając się prototypem gąsiorów.

Obecnie produkowane są na dwóch różnych formach i choć obie dalej mają stożkowaty kształt, mniszka przy główce jest szersza niż przy stopce, natomiast mnich odwrotnie.
 
Do XVI w. było to najbardziej popularne pokrycie przy budowlach sakralnych, obronnych oraz na reprezentacyjnych ratuszach. Pokrycie to jest nadal bardzo popularne w strefie Morza Śródziemnego, we Francji, Hiszpanii czy na terenie południowych Niemiec, również w budownictwie mieszkaniowym. W Polsce występują głównie na dachach budynków zabytkowych i sakralnych, rzadziej na kamienicach miejskich, sporadycznie na nowych jednorodzinnych budynkach mieszkalnych.

Jednym z największych dachów pokrytych dachówką mnich-mniszka jest połać Zamku Krzyżackiego w Malborku. Dach pokrywa dachówka Koramic, która ze względów konserwatorskich została wyprodukowana w specjalnym kolorze i technologii będącej połączenie angobowania i glazurowania.

Nietypowym przykładem, zwracającym uwagę  swoją estetyką jest  przełożony parę lat temu dach kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, gdzie z dachówek mnich-mniszka odtworzono dodatkowo ich pierwotny wzór w szachownicę koloru czerwono-zielonego. Wybrano do tego dachówki Koramic, które na zamówienie wyprodukowano w kolorze zielonym i miedzianym.

Dachówki mnich–mniszka marki Koramic podziwiać można na najbardziej rozpoznawalnych obiektach zabytkowych w Polsce, m.in. na katedrze Św. Jana w Gdańsku, kościele Św. Krzyża w Krakowie, Zamku Piastowskim w Legnicy, Rotundzie Św. Prokopa w Strzelnie czy Zamku Kapituły Warmińskiej w Olsztynie.  Nieodłącznie mnich-mniszka kojarzy się ze spichlerzami zbożowymi  w Toruniu.

Polecane informacje